Arap Dilinde Çok Anlamlılık ve Karine İlişkisi (Mehmet Ali ŞİMŞEK)

Bu tez, Arap dilinin temel semantik meselelerinden biri olan çok anlamlılık (müşterek lafız) olgusunu ve bu olgunun doğru anlamlandırılmasında belirleyici rol oynayan karine kavramını incelemektedir. Çalışma, kelimenin bağlam içinde kazandığı anlamın nasıl belirlendiği sorusunu dilbilimsel ve usûlî bir perspektifle ele almaktadır.

Tezde öncelikle çok anlamlılık kavramı, Arap dili ve belâgat geleneği çerçevesinde tanımlanmış; lafzın tek başına taşıdığı anlam potansiyeli ile bağlam içinde kazandığı anlam arasındaki ilişki tartışılmıştır. Ardından karine kavramı ele alınarak, sözlü ve sözsüz karinelerin anlam tayinindeki fonksiyonu örneklerle açıklanmıştır. Bu bağlamda nahiv, belâgat ve usûl-i fıkıh literatüründeki yaklaşımlar karşılaştırmalı olarak değerlendirilmiştir.

Çalışma, özellikle Kur’ân metninin anlaşılması, fıkhî hükümlerin istinbatı ve Arapça metinlerin doğru yorumlanması açısından çok anlamlılık–karine ilişkisinin vazgeçilmezliğini ortaya koymaktadır. Tezde ulaşılan sonuçlar, Arap dili semantiği ile İslâmî ilimler arasındaki teorik bağlantıyı güçlendiren önemli tespitler içermektedir.

Bu yönüyle eser, Arap dili, tefsir, usûl-i fıkıh ve İslâmî ilimler alanında çalışan araştırmacılar için temel bir başvuru kaynağı niteliği taşımaktadır.