İmam Gazali ve Soren Kierkegaard’ın İman Anlayışlarının Karşılaştırılması (Sümeyye DUMAN)

İmam Gazâlî ve Søren Kierkegaard’ın İman Anlayışlarının Karşılaştırılması adlı bu tez, İslam düşüncesi ile modern varoluşçu felsefenin iki önemli temsilcisinin iman kavrayışlarını mukayeseli bir perspektifle ele alan akademik bir çalışmadır. Araştırmada, iman kavramının epistemolojik, ahlaki ve varoluşsal boyutları, farklı düşünce gelenekleri çerçevesinde analiz edilmiştir.

Tezin ilk bölümünde iman kavramının genel çerçevesi çizilmiş; iman–akıl ilişkisi, iman–bilgi ayrımı ve iman olgusunun felsefi ve teolojik temelleri ele alınmıştır. Bu bağlamda İmam Gazâlî’nin iman anlayışı, Eş‘arî kelâm geleneği ve tasavvufî düşüncesi çerçevesinde incelenmiş; aklın sınırları, kalbin rolü ve yakîn kavramı üzerinden iman tasavvuru ortaya konulmuştur.

İkinci bölümde ise Søren Kierkegaard’ın iman anlayışı, varoluşçu felsefenin temel kavramları doğrultusunda ele alınmıştır. Kierkegaard’ın “iman sıçrayışı”, bireysellik, öznel hakikat ve Tanrı karşısında insanın yalnızlığı gibi kavramlar üzerinden geliştirdiği iman anlayışı detaylı biçimde analiz edilmiştir.

Çalışmanın son bölümünde İmam Gazâlî ile Kierkegaard’ın iman anlayışları karşılaştırmalı olarak değerlendirilmiş; her iki düşünürün iman olgusuna yaklaşımındaki benzerlikler ve temel farklılıklar ortaya konulmuştur. Bu yönüyle tez, farklı dinî ve felsefî gelenekler arasında iman kavramının anlamını sorgulayan disiplinlerarası bir katkı sunmaktadır.