Kadiyani Geleneğinin İki Temel Akımı Olarak Rebva Cemaati ve Lahori Cemaati – Karşılaştırmalı Bir Analiz (Muhammed Usman ALİ)

Kadiyânî Geleneğinin İki Temel Akımı Olarak Rebva Cemaati ve Lahori Cemaati – Karşılaştırmalı Bir Analiz adlı bu tez, Mirza Gulam Ahmed’in fikirleri etrafında şekillenen Kadiyânî hareketin tarihsel gelişimini ve bu gelenek içerisindeki iki ana kolun doktrinel ve kurumsal yapısını karşılaştırmalı bir yaklaşımla incelemektedir. Çalışma, Kadiyânîlik bünyesindeki ayrışmanın teolojik, sosyolojik ve tarihsel boyutlarını ortaya koymayı amaçlamaktadır.

Tezin ilk bölümünde Kadiyânî hareketin ortaya çıkışı, Mirza Gulam Ahmed’in dini iddiaları ve Hint alt kıtasındaki sosyo-politik şartlar ele alınmıştır. Bu bağlamda hareketin temel inanç esasları, nübüvvet anlayışı ve İslam dünyasındaki tartışmalı konumu değerlendirilmiştir.

İkinci bölümde Rebva (Kadiyânî/Ahmadiyye) Cemaati’nin teşkilat yapısı, liderlik anlayışı ve itikadî görüşleri ayrıntılı biçimde ele alınmış; halifelik kurumu ve nübüvvet telakkisi çerçevesinde sistematik bir analiz yapılmıştır. Üçüncü bölümde ise Lahori Cemaati’nin ortaya çıkışı, Mirza Gulam Ahmed’in konumuna dair yaklaşımları ve ana akım İslam ile kurdukları ilişki incelenmiştir.

Çalışmanın karşılaştırmalı analiz bölümünde Rebva ve Lahori cemaatleri, nübüvvet anlayışı, dini otorite, davet yöntemi ve İslam dünyasındaki algıları açısından mukayeseli olarak değerlendirilmiştir. Bu tez, Kadiyânî geleneğin iç dinamiklerini anlamaya yönelik kapsamlı bir akademik katkı sunmakta; mezhepler tarihi ve çağdaş dini hareketler alanında önemli bir başvuru kaynağı niteliği taşımaktadır.