İmam Birgivi’nin Kitabu’l-İman Adlı Eserinin Tahkik ve Tahlili (Mesut ÇAKIR)

İmam Birgivî’nin Kitâbü’l-Îmân Adlı Eserinin Tahkik ve Tahlili, Osmanlı ilim geleneğinin önemli simalarından biri olan İmam Birgivî’nin iman anlayışını, klasik kelâm ve fıkıh literatürü çerçevesinde ele alan akademik bir çalışmadır. Bu tezde, Birgivî’nin Kitâbü’l-Îmân adlı eseri hem metin tahkiki hem de ilmî tahlil yöntemleriyle incelenmiştir.

Çalışmanın ilk bölümünde İmam Birgivî’nin hayatı, ilmî şahsiyeti ve yaşadığı dönemin fikrî-sosyal yapısı ele alınarak eserin telif bağlamı ortaya konulmuştur. Ardından Kitâbü’l-Îmân’ın yazma nüshaları karşılaştırılarak güvenilir bir metin oluşturulmuş, metindeki lafız farklılıkları ve nüsha farkları ilmî usullerle değerlendirilmiştir. Bu yönüyle çalışma, eserin sağlıklı bir şekilde günümüze aktarılmasına katkı sağlamaktadır.

Tahlil kısmında ise iman kavramı, iman–amel ilişkisi, tasdik ve ikrar meseleleri gibi temel kelâmî konular, İmam Birgivî’nin yaklaşımı çerçevesinde ele alınmış; Ehl-i Sünnet kelâmı içindeki yeri mukayeseli olarak değerlendirilmiştir. Ayrıca Birgivî’nin bid‘at karşıtı tutumu ve itikadî meselelerdeki tavrı, klasik kaynaklarla irtibatlandırılarak analiz edilmiştir.

Bu tez, Osmanlı dönemi itikad düşüncesini, iman anlayışını ve Birgivî’nin kelâmî yaklaşımını anlamak isteyen araştırmacılar için önemli bir başvuru kaynağı niteliğindedir.