İmam Gazali ve Ebu’l-Muin en-Nesefi’ye Göre Nübüvvet Problemi (Nuri ARSLAN)

İmam Gazâlî ve Ebû’l-Muîn en-Nesefî’ye Göre Nübüvvet Problemi adlı bu çalışma, İslam kelâm düşüncesinin iki önemli temsilcisinin nübüvvet anlayışını mukayeseli bir yöntemle ele alan akademik bir tezdir. Araştırmada, nübüvvetin imkânı, gerekliliği ve epistemolojik temelleri, Eş‘arî ve Mâtürîdî kelâm ekolleri bağlamında incelenmiştir.

Tezin ilk bölümünde nübüvvet kavramının kelâm ilmindeki yeri ve tarihsel arka planı ortaya konulmuş; akabinde İmam Gazâlî’nin nübüvvet anlayışı, akıl–vahiy ilişkisi, mucize, peygamberliğin ispatı ve felsefî itirazlara verdiği cevaplar çerçevesinde ele alınmıştır. Gazâlî’nin özellikle filozoflara yönelik eleştirileri ve nübüvvetin zorunluluğuna dair argümanları detaylı biçimde analiz edilmiştir.

İkinci bölümde ise Ebû’l-Muîn en-Nesefî’nin nübüvvet anlayışı, Mâtürîdî kelâm geleneği içindeki konumu dikkate alınarak değerlendirilmiş; aklın rolü, peygamberliğin hikmeti ve nübüvvetin imkânı gibi meselelerdeki yaklaşımı ortaya konulmuştur. Nesefî’nin sistematik ve rasyonel temellendirmeleri, Gazâlî’nin görüşleriyle karşılaştırmalı olarak ele alınmıştır.

Çalışmanın son bölümünde her iki âlimin nübüvvet problemine yaklaşımları benzerlik ve farklılıklarıyla değerlendirilmiş; Eş‘arî ve Mâtürîdî kelâm ekollerinin nübüvvet anlayışları arasındaki metodolojik farklar ortaya konulmuştur. Bu yönüyle tez, klasik kelâm literatüründe nübüvvet meselesini anlamaya yönelik önemli bir katkı sunmaktadır.