Celili’nin Leyla ve Mecnun’u ve Nizami’nin Leyla ve Mecnun’u İle Karşılaştırma (Arzu ATİK)

Celili’nin Leyla ve Mecnun’u ile Nizami’nin Leyla ve Mecnun’u Arasında Karşılaştırma başlıklı bu tez, klasik Doğu edebiyatının en önemli aşk mesnevilerinden ikisini mukayeseli bir yöntemle ele almaktadır. Çalışmada, Nizami Gencevî’nin mesnevisinin edebî ve düşünsel çerçevesi esas alınarak, Celili’nin aynı konu etrafında şekillenen eserinin bu gelenek içerisindeki konumu tespit edilmektedir.

Tezde öncelikle Leyla ve Mecnun anlatısının tarihsel ve edebî arka planı ortaya konulmuş; ardından Nizami ve Celili’nin eserleri kurgu, tema, dil, üslup, sembolizm ve tasavvufî boyutlar açısından ayrıntılı biçimde incelenmiştir. Her iki eserde aşkın mecazî ve hakikî anlamları, bireysel ıstırap ile metafizik arayış arasındaki ilişki bağlamında değerlendirilmiş; Celili’nin, Nizami geleneğini nasıl yorumladığı ve hangi noktalarda özgünleştiği analiz edilmiştir.

Bu çalışma, klasik mesnevi geleneği içerisinde metinlerarası ilişkileri ortaya koyması bakımından önem taşımakta; özellikle Türk ve Fars edebiyatı, karşılaştırmalı edebiyat ve tasavvuf edebiyatı alanlarında çalışan araştırmacılar için temel bir başvuru kaynağı niteliği taşımaktadır.