Bakara 256. Ayet Çerçevesinde İslam’da Din Hürriyeti (Abdurrahman ŞAHİN)

Bakara 256. Ayet Çerçevesinde İslam’da Din Hürriyeti adlı bu tez, Kur’an’ın “Dinde zorlama yoktur” ilkesini merkeze alarak İslam’da din ve vicdan özgürlüğü meselesini kapsamlı biçimde ele almaktadır. Çalışmada, Bakara Suresi 256. ayetinin nüzul sebebi, lafzî ve bağlamsal anlamı ile klasik ve çağdaş tefsir literatüründeki yorumları mukayeseli bir yaklaşımla incelenmektedir.

Tez, din hürriyetinin yalnızca gayrimüslimlere tanınan bir hak olup olmadığı sorusundan hareketle, bu ilkenin Müslümanlar için de geçerli bir temel ilke olduğunu ortaya koymayı amaçlamaktadır. Bu çerçevede iman–irade ilişkisi, inancın bireyselliği, dinî sorumluluğun özgür tercih temelinde anlam kazanması gibi kavramsal meseleler Kur’an merkezli olarak ele alınmaktadır.

Çalışmanın ilk bölümünde Hz. Peygamber dönemi uygulamaları, Dört Halife devri pratikleri, savaş–din hürriyeti ilişkisi ve emr-i bi’l-ma‘rûf nehiy ani’l-münker ilkesi bağlamında dinî müdahalenin sınırları incelenmektedir. İkinci bölümde ise Bakara 256. ayetiyle ilişkili diğer ayetler, nesh iddiaları, mürted meselesi ve zorlamaya dayalı din anlayışları eleştirel bir bakışla değerlendirilmiştir.

Tez, İslam’ın özünde zorlama karşıtı bir inanç ve ibadet anlayışını benimsediğini, iman ve amelin ancak özgür irade temelinde anlam kazanabileceğini savunarak, klasik literatürle modern insan hakları tartışmaları arasında güçlü bir bağ kurmaktadır. Bu yönüyle eser, Kur’an’da din hürriyeti meselesine dair akademik çalışmalara önemli bir katkı sunmaktadır.