Fıkıh Usulünde Husün-Kubuh -el-Mu’temed ve el-Mustasfa Karşılatırması Işığında- (Ayşegül YILMAZ)

Fıkıh Usûlünde Hüsn–Kubuh: el-Muʿtemed ve el-Mustaṣfâ Karşılaştırması Işığında başlıklı bu tez, İslam hukuk usûlünün temel problemlerinden biri olan hüsn–kubuh meselesini iki klasik usûl eseri çerçevesinde karşılaştırmalı olarak incelemeyi amaçlamaktadır.

Çalışmada, ahlâkî değerlerin akılla mı yoksa şer‘î delillerle mi bilinebileceği tartışması, fıkıh usûlü literatüründeki teorik arka planıyla ele alınmıştır. Bu bağlamda, Ebu’l-Hüseyn el-Basrî’ye nispet edilen el-Muʿtemed ile İmam Gazzâlî’nin el-Mustaṣfâ adlı eserleri esas alınarak hüsn–kubuh anlayışları mukayeseli bir yöntemle analiz edilmiştir.

Tezde, her iki eserin bağlı bulunduğu kelâmî ve metodolojik yaklaşımlar ortaya konulmuş; Mu‘tezilî ve Eş‘arî düşünce çizgisinin hüsn–kubuh meselesine yansımaları detaylı biçimde değerlendirilmiştir. Ayrıca bu yaklaşımların teklif, mükellefiyet, akıl–vahiy ilişkisi ve şer‘î hükümlerin temellendirilmesi üzerindeki etkileri ele alınmıştır.

Bu çalışma, fıkıh usûlü ile kelâm arasındaki teorik ilişkiyi anlamaya katkı sağladığı gibi, klasik usûl eserlerinin karşılaştırmalı incelenmesine yönelik metodolojik bir örnek de sunmaktadır. Tez, fıkıh usûlü, İslam düşüncesi ve ahlâk teorisi alanlarında çalışan araştırmacılar için önemli bir başvuru kaynağı niteliği taşımaktadır. Bu ön bilgi, okuyucunun PDF metnine geçmeden önce eserin kapsamı ve akademik yaklaşımı hakkında genel bir çerçeve edinmesini amaçlamaktadır.