Malkaralı Nev’i Yahya’nın ‘Keşfü’l-Hicab min Vechi’l-Kitab’ Adlı Fususu’l-Hikem Şerhinin Tahkik ve Değerlendirilmesi (Fatma Nur YÜRÜK)

Malkaralı Nevʿî Yahyâ’nın “Keşfü’l-Hicâb min Vechi’l-Kitâb” adlı Fusûsu’l-Hikem Şerhinin Tahkik ve Değerlendirilmesi başlıklı bu tez, Osmanlı tasavvuf düşüncesinin önemli temsilcilerinden biri olan Malkaralı Nevʿî Yahyâ’nın, İbnü’l-Arabî’nin Fusûsu’l-Hikem adlı eserine yazdığı şerhi ilmî yöntemlerle ele almaktadır. Çalışma, hem metin tahkiki hem de içerik analizi bakımından klasik tasavvuf literatürüne katkı sunmayı amaçlamaktadır.

Tezin ilk bölümünde İbnü’l-Arabî’nin Fusûsu’l-Hikem’inin tasavvuf düşüncesindeki yeri, şerh geleneği içerisindeki konumu ve Osmanlı ilim dünyasındaki etkisi ele alınmaktadır. Bu çerçevede, Fusûs şerhlerinin tarihî gelişimi ve Osmanlı âlimlerinin bu esere yaklaşımları genel hatlarıyla değerlendirilmektedir.

İkinci bölümde Malkaralı Nevʿî Yahyâ’nın hayatı, ilmî kişiliği ve tasavvufî anlayışı incelenmekte; müellifin Keşfü’l-Hicâb min Vechi’l-Kitâb adlı eserinin telif süreci, kaynakları ve metodolojisi ortaya konulmaktadır. Şerhin dil ve üslup özellikleri ile müellifin İbnü’l-Arabî düşüncesini yorumlama biçimi bu bölümde ayrıntılı biçimde ele alınmaktadır.

Tezin temel bölümünü oluşturan tahkik kısmında, eserin mevcut yazma nüshaları karşılaştırılarak ilmî ölçütlere uygun bir metin tesis edilmektedir. Nüsha farkları, imlâ tercihleri ve metin içi varyantlar dipnotlar aracılığıyla gösterilmekte; metnin güvenilir bir ilmî neşri hedeflenmektedir. Değerlendirme bölümünde ise Nevʿî Yahyâ’nın şerh anlayışı, vahdet-i vücûd düşüncesi bağlamında analiz edilmekte ve şerhin Fusûs geleneği içerisindeki yeri tartışılmaktadır.

Bu çalışma, Osmanlı dönemi Fusûsu’l-Hikem şerhleri üzerine yapılan araştırmalara katkı sağlamakta; tasavvuf, İslâm düşüncesi ve klasik metin tahkiki alanlarında çalışan araştırmacılar için önemli bir başvuru kaynağı niteliği taşımaktadır.